Vlakke schermen van roze bloemen op vlezige stengels, gonsend van bijen tot in oktober.
Hemelsleutel of herfstvetkruid (Hylotelephium 'Herbstfreude', vroeger Sedum spectabile) is een van de bekendste laat-bloeiende vaste planten in Nederlandse parken en tuinen. De naam Herbstfreude — 'herfstvreugde' — verraadt de functie: kleur en bestuiverswaarde in het seizoen waarin de meeste vaste planten al uitgebloeid zijn. De plant vormt compacte pollen van vijftig tot zestig centimeter hoog, met dikke, vlezige bladeren en stengels die water vasthouden. De vlakke bloemschermen kunnen tot vijftien centimeter breed worden en bestaan uit honderden kleine sterbloempjes. De kleur verandert door het seizoen: bleekroze in augustus, dieproze in september, koperrood in oktober en uiteindelijk roodbruin in november — de bloeistand is eigenlijk een meermaands kleurverloop.
De bloei begint in Nederland meestal half augustus (DOY 225), wanneer de bloemschermen zich openen in een zachtroze tint. Door september heen verzadigt de kleur naar dieproze of karmozijn (DOY 245-275). In oktober trekt de bloei zich terug en verkleurt de bloeiwijze naar koperrood en uiteindelijk donkerbruin (DOY 280-300). Veel tuiniers laten de uitgebloeide schermen het hele najaar staan omdat ze in rijp en sneeuw decoratief blijven. Bestuivers — vooral honingbijen, hommels en zweefvliegen — komen massaal af op de bloei in september, een periode waarin nectarbronnen in stedelijk groen schaars worden.
Hemelsleutel valt op door de combinatie van vlezige succulente bladeren en de vlakke, brede bloemschermen op stevige rechtopstaande stengels. De bladeren zijn ovaal tot eirond, drie tot acht centimeter lang, dik en glad, vaak iets blauwgroen. Ze staan tegenover elkaar of in kransen van drie aan de stengel. De bloemschermen zijn samengesteld uit talrijke kleine vijftallige bloempjes met spitse kroonbladen. De plant lijkt van veraf bijna kunstmatig regelmatig — strakke pollen van gelijke hoogte, met perfect vlakke bloemtoppen. Verwarring met andere Sedum-soorten is gangbaar; 'Herbstfreude' is herkenbaar aan de hoogte en de intense kleurverdieping in september.
Hemelsleutel is een van de makkelijkste vaste planten: hij vraagt volle zon, een doorlatende bodem en verdraagt droogte uitstekend. Bemesting is overbodig; te rijke grond maakt de stengels juist slap. De plant bloeit jaar na jaar zonder veel onderhoud. In parken wordt hij vaak in grote vlakken aangeplant in zonnige randen of perken. Voor wie de bloei wil zien: bezoek de planten in september voor de piek-roze kleur, of laat de uitgebloeide schermen tot in december staan voor de winterstructuur. Bijenliefhebbers planten hem strategisch als laat-seizoen voedselbron.
De cultivar 'Herbstfreude' werd in 1955 in Duitsland geïntroduceerd door Georg Arends, een vermaarde kweker van vaste planten. Hij is een kruising tussen Hylotelephium telephium en H. spectabile en werd snel een vaste waarde in Europese vaste-plantentuinen. De plant kreeg in 1993 de Award of Garden Merit van de Royal Horticultural Society.
Nog maar 0 waarnemingen van Hemelsleutel dit jaar. Deel er één en de pagina komt tot leven.
Voeg je waarneming toe →