Snelgroeiende heester met geurende bloemtrossen die massa's vlinders aantrekken.
De vlinderstruik (Buddleja davidii) is een snelgroeiende, loofverliezende heester uit centraal en westelijk China die rond 1890 in Europa werd geïntroduceerd. In Nederland heeft de plant zich sinds de jaren zeventig sterk verspreid en staat hij inmiddels op de lijst van invasieve exoten van Floron. Hij koloniseert spoorbermen, braakliggende terreinen, kademuren, daken en spleten in stadsmuren — overal waar weinig concurrentie is en de bodem mineraal blijft. In stedelijk Nederland is de vlinderstruik daarmee een van de meest zichtbare verwilderde sierplanten geworden. Tegelijk wordt hij bewust aangeplant in parken en plantsoenen vanwege zijn aantrekkingskracht op vlinders, wat hem een dubbele status geeft: ecologisch problematisch op natuurlijke standplaatsen, ecologisch waardevol in versteende stedelijke gebieden waar nectarbronnen schaars zijn.
Vlinderstruiken bloeien in Nederland van begin juli tot ver in september, met de hoofdbloei in augustus. De plant vormt eerst een lange, kegelvormige hoofdtros aan elke nieuwe scheut, gevolgd door kleinere zijtrossen die de bloeitijd verlengen. Door regelmatig uitgebloeide trossen weg te knippen kan de bloei worden opgerekt tot in oktober. Op zonnige, beschutte plekken begint de bloei een week of twee eerder dan in halfschaduw. Het warmer wordende Nederlandse klimaat heeft de gemiddelde bloeistart de afgelopen twee decennia merkbaar vervroegd. De bloei is gevoelig voor droogte: in extreem droge augustusperioden worden de trossen korter en valt de geur grotendeels weg. Na een natte juli zijn de trossen juist groot en intens gekleurd.
De vlinderstruik valt op door zijn lange, kegelvormige bloempluimen van vijftien tot dertig centimeter, opgebouwd uit honderden kleine, viertallige bloempjes. De kleur is meestal lila tot diep violet, maar er zijn cultivars in wit, roze, donkerpaars en zelfs geeloranje. De bloempjes zijn buisvormig met een opvallend oranje of geel keeltje. De geur is zoet, honingachtig en draagt enkele meters ver, vooral op warme middagen. Bladeren zijn lancetvormig, vijftien tot vijfentwintig centimeter lang, donkergroen aan de bovenzijde en wit-viltig aan de onderzijde. De struik wordt twee tot vier meter hoog, met overhangende takken die in een fonteinvorm groeien. Het meest herkenbare signaal blijft echter de constante aanwezigheid van vlinders en hommels, vaak met meerdere soorten tegelijk op één tros.
De beste bezoekperiode is de eerste drie weken van augustus, wanneer zowel de bloei als de vlinderactiviteit op hun hoogtepunt zijn. Ga 's ochtends tussen tien en twaalf uur, wanneer vlinders actief opwarmen maar nog niet schuilen voor de middaghitte. Voor fotografie van de bloei zelf werkt zacht licht goed, maar voor vlinders heb je juist zon nodig: ze openen hun vleugels alleen bij voldoende warmte. Een sluitertijd van 1/500 of korter bevriest de meeste vlinderbeweging. Wacht geduldig bij één tros — vlinders keren vaak terug naar dezelfde plek. Voor compositie: de lange trossen zijn diagonaal het sterkst in beeld. Probeer eens een breed kader met de hele struik vol vlinders, en daarna een macro-opname van één enkele dagpauwoog of atalanta op een paarse pluim.
Buddleja davidii werd in 1869 ontdekt door de Franse missionaris en natuuronderzoeker Père Armand David in Sichuan, China — dezelfde botanicus die de reuzenpanda voor het Westen documenteerde. De plant kwam rond 1890 in Europese kwekerijen terecht en raakte na de Eerste Wereldoorlog massaal verwilderd op puin van gebombardeerde steden. In Nederland verspreidde de soort zich vooral via spoornetwerken en industrieterreinen. Pas in de jaren negentig groeide het besef dat deze 'butterfly bush' ook ecologische schade aanricht door inheemse vegetatie te verdringen op droge, open standplaatsen.
Nog maar 0 waarnemingen van Vlinderstruik dit jaar. Deel er één en de pagina komt tot leven.
Voeg je waarneming toe →