Judaspenning

Lunaria annua — judaspenning — is een tweejarige plant uit het mediterrane gebied en de Balkan, in Nederland al eeuwen verwilderd in tuinen en bosranden. De Latijnse naam komt van 'luna' (maan), verwijzend naar de zilveren zaaddozen die in de nazomer als kleine munten aan de stelen hangen. In Breda staat een groep langs de oostelijke bosrand van Valkenberg — een van de spectaculaire-maar-bescheiden bredabloeit-soorten die mensen pas opvalt als ze er specifiek naar kijken.

Bloei-timing

Judaspenning bloeit van begin april tot half mei (DOY 100–140), in dezelfde periode als magnolia en kers maar met een totaal andere uitstraling. Lage groei (60–90 cm), paarse trossen op stelen, hele bosranden in één klap paars. De Valkenberg-groep langs het oostelijk pad is de meest indrukwekkende.

Hoe herken je het?

Bloemen zijn klein (1.5 cm), kruisvormig (4 bloemblaadjes — kruisbloemfamilie), in losse trossen aan rechte stelen. Kleur is paars-roze, soms wit. Het blad is hartvormig, helder groen, lichtbehaard. De plant is bescheiden tot ze in groep staat — dan is het een paarse golf. Na de bloei (juli–augustus) vormen zich de befaamde platte zilveren zaaddozen (siliquae) die in droogboeketten gebruikt worden — daarvan komt 'maanmunt' of 'judaspenning'.

Praktisch

Beste moment: eind april, ochtend, met diffuus licht (lichtbewolkt). Paars is moeilijk in volle middag-zon. De bosrand-context is belangrijk — een geïsoleerde plant valt niet op, maar honderden bij elkaar in dappled shade onder bomen is een schilderij. Foto vanuit lage hoek met onscherpe boomstammen erachter werkt het best. In juli–augustus terugkomen voor de zilveren munten is een bonus.

Achtergrond

De Engelse naam 'honesty' komt van de doorzichtige zaaddozen — 'eerlijk' omdat je dwars door ze heen kunt zien. In Nederland werd 'judaspenning' gebruikt omdat de munten op de zilverstukken leken die Judas voor zijn verraad ontving. In de Renaissance werden de gedroogde stelen in vazen gebruikt als symbool voor eerlijkheid en onsterfelijkheid.