Moerasvergeet-Mij-Nietje

Het moerasvergeet-mij-nietje (Myosotis scorpioides) hoort bij de ruwbladigen, de Boraginaceae — dezelfde familie als smeerwortel en bernagie. De geslachtsnaam Myosotis komt uit het Grieks: mys (muis) en otis (oor), naar de zachte, behaarde blaadjes die aan een muizenoor doen denken. Het soortepitheton scorpioides verwijst naar de jonge bloeiwijze die zich oprolt als een schorpioenstaart en zich tijdens de bloei langzaam afwikkelt. De plant is inheems in grote delen van Europa en gematigd Azië en groeit van nature langs sloten, beken en moerassige oevers. In Nederland is het een gewone verschijning in het laagland — overal waar de voet nat blijft. In Breda kun je hem tegenkomen langs de Mark en in de natte bermen van de Bredase singels.

Bloei-timing

Het moerasvergeet-mij-nietje bloeit langer dan zijn drogere familieleden. De eerste bloemen verschijnen meestal half mei (rond DOY 130), de piek ligt tussen eind mei en eind juni. Bij voldoende vocht gaat de bloei door tot in augustus en soms tot in september. Dat lange seizoen komt doordat de bloeiwijze zich geleidelijk uitrolt: terwijl de onderste bloemen al uitgebloeid zijn, openen bovenaan steeds nieuwe knoppen. Wie de eerste piek wil zien, kan het beste de laatste twee weken van mei aanhouden.

Hoe herken je het?

De bloemen zijn klein — 6 tot 10 mm in doorsnede — met vijf platte, hemelsblauwe kroonblaadjes en een gele keel die soms naar wit verkleurt. Onmiskenbaar is de opgerolde top van de bloeiwijze die zich tijdens de bloei strekt; daar dankt scorpioides zijn naam aan. De plant wordt 20 tot 50 cm hoog, met een rechtopgaande tot opstijgende stengel die vaak iets behaard is. Bladeren zijn langwerpig-lancetvormig, mat groen, met korte aanliggende haren — vandaar het muizenoor-effect. In tegenstelling tot het gewone vergeet-mij-nietje (Myosotis arvensis) staat het moerasvergeet-mij-nietje altijd met de voeten in of dicht bij water en heeft het iets grotere, intenser blauwe bloemen. Geur is er nauwelijks; het is een visuele plant.

Praktisch

De beste tijd voor een bezoek is een windstille ochtend in de tweede helft van mei of begin juni. Het hemelsblauw komt het sterkst uit bij zacht, diffuus licht — felle middagzon laat de kleur juist verbleken in foto's. Voor close-ups is een macrolens of telefoon met macrostand nodig; de bloemen zijn klein en staan vaak laag bij de waterkant. Houd rekening met natte schoenen: de plant groeit waar het écht drassig is. Langs de Mark en in de oeverzones van de stadssingels zijn de meest toegankelijke plekken in Breda.

Achtergrond

Het vergeet-mij-nietje heeft een rijke symboliek in heel Europa: trouw, herinnering, blijvende liefde. De Duitse naam Vergissmeinnicht en het Engelse forget-me-not gaan terug op middeleeuwse legenden waarin een ridder de blauwe bloempjes plukt voor zijn geliefde en bij het oversteken van een rivier verdrinkt — met de woorden 'vergeet mij niet' op de lippen. Botanisch werd Myosotis scorpioides in 1753 door Linnaeus beschreven in zijn Species Plantarum, met de soortnaam die direct verwijst naar de schorpioen-achtige bloeiwijze. In de Victoriaanse bloementaal stond de plant voor ware liefde; in Newfoundland is het de officiële herinneringsbloem voor gevallen soldaten van de Eerste Wereldoorlog.