Bloedooievaarsbek

De bloedooievaarsbek (Geranium sanguineum) is een vaste plant uit de ooievaarsbekfamilie (Geraniaceae) en komt van nature voor in grote delen van Europa, met uitlopers tot in de Kaukasus. De geslachtsnaam Geranium komt van het Griekse géranos — kraanvogel — een verwijzing naar de lange, snavelvormige vrucht die na de bloei verschijnt. Het soortepitheton sanguineum betekent bloedrood en slaat op de intense kleur van de bloemen, en op de roodverkleuring van het blad in de herfst. In Nederland is de soort inheems op kalkrijke, zonnige plekken in Zuid-Limburg, maar als tuinplant verspreidde hij zich al eeuwen geleden over heel West-Europa. Je vindt hem nu volop in border- en rotsbeplantingen in parken en voortuinen, ook in Breda.

Bloei-timing

De bloei loopt van juni tot augustus, ruwweg DOY 152 tot 213. De piek ligt meestal in de tweede helft van juni en de eerste week van juli, met een tweede, lichtere bloeigolf in augustus als de zomer niet te droog is. Individuele bloemen houden het maar een paar dagen vol, maar de plant bloeit zo overvloedig dat een pol weken achtereen vol kleur staat. Op warme, droge standplaatsen begint de bloei iets eerder; in halfschaduw juist een week later. Na de hoofdbloei volgt vaak nog wat napluk tot in september.

Hoe herken je het?

De bloemen zijn 2,5 tot 4 cm in doorsnee, vijftallig en hebben een opvallend magenta-roze tot karmijnrode kleur — feller dan bij de meeste andere wilde ooievaarsbekken. De vijf kroonbladen zijn licht ingesneden aan de top en hebben donkerder aders die naar het hart lopen. Het blad is rond tot niervormig en diep handvormig ingesneden in vijf tot zeven smalle slippen, wat de plant een fijn, bijna gevederd silhouet geeft. In de herfst kleuren de bladeren felrood — een tweede reden voor de naam sanguineum. De plant groeit als een lage, breed uitwaaierende pol van 20 tot 40 cm hoog, soms iets hoger. Geur is er nauwelijks; het is een visuele plant.

Praktisch

Voor foto's werkt zacht ochtendlicht het beste — de magenta tint is zo fel dat hij in volle middagzon snel uitslaat op de sensor. Zoek een pol in halfschaduw of fotografeer op een lichtbewolkte dag, dan komen de aders in de kroonbladen pas echt uit. In Breda staat de soort op meerdere plekken in de borders van het Valkenberg en in tuinaanplant rond het Wilhelminapark. Combineer een close-up met een wijdere opname: de pol als geheel is door zijn fijne blad minstens zo fotogeniek als de losse bloem.

Achtergrond

Geranium sanguineum werd in 1753 door Linnaeus beschreven in Species Plantarum, het werk dat de basis legde voor de moderne plantkundige naamgeving. De soort is in cultuur al veel langer bekend; kruidenboeken uit de zestiende eeuw noemen hem om de samentrekkende werking van wortel en blad, gebruikt bij bloedingen en wonden — een toepassing die de volksnaam mee heeft gevormd. In Engeland is bloody crane's-bill de officiële county flower van Northumberland, waar hij op de kalkrotsen langs de kust groeit. In de siertuin brak hij door in de negentiende eeuw, en sindsdien zijn er talloze cultivars geselecteerd, van bleekroze 'Striatum' tot de compacte 'Max Frei'.