Bergbosrank

Clematis montana komt oorspronkelijk uit de bergen van Azië — van Afghanistan via de Himalaya tot in West- en Centraal-China en Taiwan. In zijn natuurlijke habitat klimt hij over struiken en rotsen, op hoogtes tussen 1000 en zelfs 4000 meter, dus tot ver boven de boomgrens. De geslachtsnaam Clematis komt uit het Grieks (klēma, twijg of rank) en verwijst naar de buigzame, klimmende stengels. De soortnaam montana betekent simpelweg 'van de bergen'. In Europese tuinen kwam de plant via Britse plantenjagers in de negentiende eeuw, en hij groeide al snel uit tot een van de populairste klimplanten voor pergola's en schuttingen — niet in de laatste plaats omdat hij aanzienlijk minder veeleisend is dan de grootbloemige Clematis-hybriden.

Bloei-timing

De bergbosrank is een vroege, late lentebloeier. In Nederland valt de hoofdbloei tussen begin mei en begin juni — grofweg DOY 125 tot 155. De piek duurt ongeveer vier weken, waarbij de plant in volle bloei van top tot teen bedekt is met honderden kleine bloemen tegelijk. Anders dan bij veel grootbloemige clematissen hoef je hier niet te zoeken naar de bloei: een volwassen Clematis montana is in mei nauwelijks te missen. Na de bloei volgt nog een sporadische nabloei, maar de echte show speelt zich af in mei.

Hoe herken je het?

De bloemen zijn klein vergeleken met andere clematissen — zo'n 4 tot 6 cm in doorsnee — maar verschijnen in zulke aantallen dat ze de hele plant overdekken. Vier kroonbladen, wit of zacht roze, met een opvallende gele krans van meeldraden in het hart. Veel cultivars hebben een lichte, zoete vanillegeur, vooral op warme dagen. Het blad is samengesteld, drietallig, met spits toelopende blaadjes en een licht getande rand. De plant zelf is een krachtige, bladverliezende klimmer die makkelijk 6 tot 10 meter haalt en zich vastgrijpt met draaiende bladstelen — geen hechtwortels, dus altijd een drager nodig: een rek, hek, of een oude boom.

Praktisch

Voor foto's is de ochtend het sterkst: de witte en lichtroze bloemen branden snel uit in fel middaglicht, en de geur is dan ook intenser. Zoek een plant die over een schutting of pergola hangt — dan kun je tegen een effen achtergrond fotograferen zonder rommelige takken. In Breda kom je Clematis montana vooral tegen in voortuinen en op schuttingen in de oudere woonwijken; in de openbare parken is hij zeldzamer. Een lichtbewolkte dag in de tweede week van mei is doorgaans het ideale moment.

Achtergrond

Clematis montana werd in 1831 wetenschappelijk beschreven door de Schotse botanicus David Don, op basis van materiaal uit Nepal. De plant bereikte Europese tuinen kort daarna en werd snel populair in Britse landschapstuinen — robuust, snelgroeiend, en ongevoelig voor de gevreesde clematisverwelkingsziekte die de grootbloemige hybriden teistert. De roze variant var. rubens, geïntroduceerd vanuit West-China rond 1900, gaf de soort een tweede leven in de tuinmode van het interbellum. Tot vandaag is het een van de weinige clematissen waarvan de Royal Horticultural Society meerdere cultivars de Award of Garden Merit heeft gegeven.